Voor deze vijfde aflevering in onze reeks met jonge artsen-specialisten maken we vandaag een zijsprong naar orthopedisch chirurg Ben Mattelaer (49). Hij draait al zestien jaar mee, maar zijn verhaal raakt dezelfde zenuw als dat van de jongere generatie. De fundamenten van zijn extramurale praktijk wankelen onder de druk van Vandenbrouckes plannen. "Onze zorg is warm," zegt hij. "Maar ze is niet bestand tegen ijskoude regels."

Dr. Ben Mattelaer is verbonden aan het Imeldaziekenhuis in Bonheiden en werkt daarnaast in Medimalinas, een extramurale praktijk die hij enkele jaren geleden oprichtte aan de rand van Mechelen. "Ik ben begonnen met een kleine praktijk in de binnenstad. Vandaag werken we met zeven specialisten onder één dak, in een vernieuwd pand net buiten de ring. We kozen bewust voor een warme, toegankelijke plek. Geen steriele ziekenhuissfeer, maar een huiselijke omgeving met een koffiecorner en een persoonlijk onthaal."

Ook de aanpak is doordacht. "Patiënten zijn bij ons geen nummers," zegt Mattelaer. "Onze secretaresse kent hen bij naam, weet wat ze doen. Ze is een vast aanspreekpunt. En dat voelen mensen.” De praktijk is volgens hem uitgegroeid tot een ‘one stop shop’: een plek waar zoveel mogelijk onderzoeken en behandelingen op één locatie gebeuren. "We beschikken over EMG, echografie, shockwave... We hebben dat allemaal in huis gehaald om mensen snel, efficiënt en gericht te helpen."

Die investering in kwaliteit en infrastructuur komt nu onder druk te staan door de geplande plafonnering van supplementen tot 25% in de ambulante zorg. "Dit beleid brengt ons economisch model ernstig in gevaar," zegt hij. "We hebben niet alleen geïnvesteerd in materiaal, maar ook in mensen. Mensen die we correct betalen, die mee de praktijk dragen. Die zet je niet zomaar aan de deur."

Niet duurder, wel persoonlijker
Hoe groot de financiële impact van de maatregelen precies zal zijn, hangt af van de modaliteiten waarmee ze ingevoerd worden. "Maar het scheelt een serieuze slok op de borrel. Er is een marge die verdwijnt, en zonder marge kan je je praktijk niet draaiende houden." Hij voegt er meteen aan toe dat er in zijn praktijk geen sprake is van buitensporige supplementen. “We zijn gedeconventioneerd, maar we hanteren dezelfde tarieven in de privépraktijk als in het ziekenhuis. Geen wildgroei, geen excessen. Onze zorg is niet duurder, maar wél persoonlijker."

Artsen zijn niet alleen zorgverleners, maar ook vrije beroepers, benadrukt hij. “Dat betekent dat we verantwoordelijkheid dragen, niet alleen voor onze patiënten, maar ook voor ons team, onze infrastructuur, onze leningen.” Wat hem het meest frustreert, is het groeiende gebrek aan rechtszekerheid. "Hoe kun je investeren of plannen maken als je niet weet wat morgen de regels zullen zijn? Dat is onwerkbaar. Zo ondermijn je het vrije beroep."

Zijn bezorgdheid beperkt zich niet tot zijn eigen praktijk. "Ik leid jonge artsen op, met hart en ziel. Mijn zonen beginnen aan hun opleiding geneeskunde. Wat moet ik hen zeggen? Dat ze zich beter niet te veel hechten aan vrijheid en initiatief? Dat ze hun verwachtingen maar moeten bijstellen?"

Ben Mattelaer probeert zijn studenten en kinderen te stimuleren om kritische en ondernemende zorgverleners te worden. "Ik wil hen helpen hun plaats te vinden in een zorglandschap dat opnieuw zuurstof nodig heeft. Maar als de overheid voortdurend de vaste grond onder je praktijk wegneemt, hoe kun je dan nog bouwen aan een toekomst?”

Framing en frustratie
Het publieke discours over artsen zit hem hoog. "Villageneeskunde, graaiers... De framing van Vandenbroucke werkt. Maar laat hem gerust komen kijken: geen villa hier, geen jacuzzi op de bovenverdieping. Wel een professionele praktijk, opgebouwd met veel inzet en zorg. En dat mag blijkbaar niet meer."

Onder collega’s merkt hij steeds vaker twijfel en moedeloosheid. "Er zijn artsen die dromen van loskoppeling van het RIZIV, uit pure frustratie." Zelf heeft hij gewerkt in Nederland, Luxemburg en de Verenigde Staten, landen met meer ruimte voor privégeneeskunde. Hij weet dus waarover hij spreekt. "In de VS bestaat er een volledig vrij zorgcircuit. Dan wordt klassengeneeskunde een feit: wie betaalt, krijgt zorg zonder wachttijd.”

Maar in België werkt dat niet zo. Zodra een arts hier een handeling stelt waarvoor een nomenclatuurnummer bestaat, is hij wettelijk verplicht een getuigschrift voor verstrekte hulp af te leveren. Dat betekent dat het Belgische systeem een volledig vrij circuit de facto onmogelijk maakt. Wie dat toch probeert, begaat onwettige geneeskunde.

Met de maatregelen van Vandenbroucke dreigt de praktijk van Mattelaer financieel in zwaar weer te komen. “Maar mijn patiënten de dupe laten worden of revanche nemen op het beleid? Dat is het allerlaatste waar ik aan denk. Zo zit ik niet in elkaar. Ik ken mijn patiënten al jaren. Het zijn families, generaties. Dat vertrouwen is voor mij heilig."

“Mijn drijfveer is de jeugd”
Waarom hij dan toch zijn stem laat horen? "Mijn drijfveer voor dit interview is de jeugd. Onze zonen zijn gestart, of gaan starten met hun opleiding tot arts. Mijn collega’s en ik leiden met veel passie onze assistenten heelkunde op, en we trachten hen te vormen tot vakkundige en empathische artsen. Maar tegelijk wil ik hen warm maken voor het ondernemerschap. Voor het vrije beroep."

Het artsenberoep leent zich niet tot staatsgeneeskunde, vervolgt hij. “We hebben een bijzonder beroep, met een bijzondere verantwoordelijkheid. Artsen hebben een unieke vertrouwensrelatie met hun patiënten. Die stoelt op wederzijds respect en engagement. Daarom is het essentieel dat patiënten vrije artsenkeuze behouden, en dat artsen hun therapeutische vrijheid kunnen uitoefenen."

Hij besluit met een boodschap die hij zijn jongere collega’s telkens opnieuw meegeeft: "In echte jezuïetentraditie zeg ik hen: ‘Plus est en vous’. Er zit meer in jullie dan je denkt. Maar laat je niet in een keurslijf dwingen. Discipline in vrijheid, dat is de essentie van het vrije beroep."

Lees ook:
> Jonge psychiater getuigt: "Als dit beleid zich doorzet, is een ravage onafwendbaar"
> Jonge gynaecologe getuigt: “Waarom zou ik nog investeren in een praktijk die straks niet mag renderen?”
> Jonge dermatologe getuigt: “Vandenbroucke raakt ons in de kern van wie we zijn als arts”
> "Ik sta in de startblokken, maar raak er niet uit": Vandenbroucke remt carrière van jonge oogarts